چين و پاکستان فرمانرواي بازار مسگرها , نابودي صنعت شش هزار ساله کرمان
کرمانروزنامه ابتکار:
پس از خاموش شدن صداي چکش مسگران کرماني به عنوان اصيلترين صنعت دستي کرمان در راسته مسگران بازار گنجعليخان، کالاهاي مسي و اجناس تزئيني چيني و پاکستاني پس از هزاران سال جاي مس اصيل کرمان را گرفته اند.
به گزارش مهر، شهر کرمان از گذشته تا کنون در دو چيز معروف است و همه مردم ايران و حتي گردشگران جهان، کرمان را با نام زيره و مس کرمان ميشناسد اما پس از گذشت هزاران سال از مسگري در استان کرمان صداي چکش و ضرب آهنگ مسگران در بازار کرمان به تاريخ پيوسته است و ديگر صداي ممتد و زيباي چکش مسگران در بازار مسگري کرمان به گوش نميرسد.از صدها حجرهاي که در گذشته در راسته بازار مسگران وجود داشت و در ميان هر يک کورهاي سوزان قرار داشت، امروز حتي يک کوره مس نيز باقي نمانده است و حجرههاي مسگري کرمان جاي خود را به فروشگاههاي تزئيني لوکس و نيکل فروشي داده اند که از اصفهان و يزد خريداري ميشوند و در بازار مسگران کرمان فروخته ميشوند.
از تعداد انگشت شمار مغازه مس فروشي نيز که در اين راسته بازار سنتي کرمان وجود دارد اکثر مغازهها مس و سيلورهاي چيني و پاکستاني و يا حتي تابلوهاي تزئيني پاکستاني و هندي ميفروشند و ديگر استاد کار مسگري در بازار بزرگ کرمان وجود ندارد.
بازار مسگران که يادگاري از دوران صفويه است، امروز به دست دلالان چيني و پاکستاني افتاده است و صنعت سنتي کرمان در خطر جدي قرار گرفته است و به نظر ميرسد با تغيير شغل مسگران و عدم تمايل جوانان به اين صنعت بزودي مهمترين صنعت دستي کرمان به تاريخ خواهد پيوست.
کرمان به دليل وجود معادن بزرگ مس در سرچشمه، بردسير و شهر بابک از پنجهزار سال پيش مرکز مهم توليد مس و به خصوص ظروف مسي بشمار ميرفته است همچنين حفاريهاي صورت گرفته در منطقه تل ابليس در شهرستان بردسير کرمان نشان از وجود کورههاي مس شش هزار ساله دارد.
اما اين صنعت ديرپاي کرمان هم اکنون پس از هزاران سال درحال منسوخ شدن است و تنها چيزي از اين بازار و صنعت تاريخي در استان کرمان بجاي مانده است يک مجسمه مرد مسگر در ابتداي بازار مسگران و خاطرههاي شيرين مردم کرمان از بازار مسگران است.
در راسته بازار مسگران هيچ کارگاه مسگري وجود ندارد و اکثر صدها کالاي مسي که در اين مغازه وجود دارد يا کار اصفهان است و يا کالاهاي چيني و پاکستاني و بعضا هندي است.چند قلم مس کرماني هم در اين مغازه وجود دارد که هر قطعه به دليل ناياب و منحصر به فرد بودن از ارزش بالايي برخوردار است و در حقيقت به اندازه طلا ارزش دارد.وي در خصوص اينکه چرا حرفه مسگري را ادامه نداده است گفت: مسگران اين راسته به تدريج اين مغازهها را اين مغازه دار کرماني گفت: کار اصل مس کرمان کالايي بسيار با ارزش است تا جايي که ميدانم در اين بازار فقط يک استاد کار مسگر وجود دارد که کارهاي سفارشي را قبول ميکند.
يکي از قديميهاي بازار مسگران کرمان در خصوص راسته مسگران ميگويد: کار من از قديم سفيد کاري بود و الان هم سفيد کاري ظروف را انجام ميدهم و تقريبا تنها کارگاه باقي مانده از قديم همين کارگاه است.اين پيرمرد بازاري کرمان افزود: طي چند سال قبل صداي چکش مسگران کرمان در تمام بازار به گوش ميرسيد اما کم کم به دليل عدم تمايل مردم به خريد ظروف مسي و گرايش به ظروف لوکس روز مسگران هم ورشکست شدند و يکي پس از ديگري مغازههاي خود را واگذار کردند، اينها هم که الان مس ميفروشند هيچ کدام اصلا نميدانند مسگري يعني چي و فقط کار فروشندگي اجناس را انجام ميدهند.
اگر هم کسي بخواهد ظرف مسي بخرد الان ديگر کسي ظرف مسي دست ساز ندارد و فکر نميکنم جايي وجود داشته باشد که بتوان اين کالاها را خريد.
حاج احمد اکبري افزود: اکثر ظروف مردم کرمان توسط چکش همين افراد درست ميشد و با شروع يک روز کاري راسته بازار پر ميشد از صداي چکش و صدا در طاقها ميپيچيد و انعکاس بسيار جالبي داشت بطوريکه هنوز اين صدا به عنوان خاطرهاي شيرين در ذهن مردم باقيمانده است.تا چند سال پيش هم هنوز چند حجره مسگري وجود داشت اما در حال حاضر هيچ کس کار مس نميکند.
وي در پاسخ به اينکه چرا تمام حجرههاي مس گري کرمان تعطيل شده اند، گفت: اين اواخر ديگر هيچ کس مس نميخريد از سويي قيمت مس هم افزايش يافت چون خود ما هم مس را با قيمت زياد ميخرديم و بعد از کار کردن روي مس قيمت بيشتر هم ميشد مس هم ظرف سنگيني بود و مردم به خريد ظروف لوکس روي آورده بودند و ديگر براي کسي نميارزيد که مسگري کند.حاج اکبري با خنده ادامه داد: چند سالي است که مسگري در کرمان تمام شده است و فقط اسم راسته مسگران باقيمانده است.
همه مسگران پير شده اند و هيچ جواني هم علاقهاي براي ياد گرفتن مسگري ندارد اگر هم بخواهد ياد بگيرد جايي براي شاگردي کردن وجود ندارد.
صداي چکشهاي بازار طلا فروشان کرمان بيشتر از صداي بازار مسگران است و شايد بارور نکنيد اما ده سال پيش اين چنين روزي و اين چنين حرفي براي بسياري از مسگران حرفي مضحک بود اما الان يکي بگويد مسگران کرمان کجايند و اين همه ظرف چيني در بازار مسگران کرمان چه ميکند.
وي با اشاره به اينکه هيچ کس از صنعت مسگري حمايت نکرد تا از بين رفت، گفت: با اين وضعيت بازار اگر صداي چکشي در بازار بپيچد فکر ميکنم مغازه داران لوکس فروش اين راسته که يک بار هم دود کوره نخورده اند اعتراض هم بکنند که چه صداي گوش خراشي.